Các điệu hồ quảng trong cải lương

Sau bài giới thiệu tiểu sử và quá trình họa động nghệ thuật của các nghệ sĩ tài danh Thanh Bạch và Bạch Lê, nhiều thính giả đài Á Châu Tự Do gọi điện thoại yêu cầu Nguyễn Phương giới thiệu về nghệ thuật hát Hồ Quảng.

Bạn đang xem: Các điệu hồ quảng trong cải lương


*

Nghệ sĩ tài danh Thành Tôn trong vai Triệu Tử Long, tuồng hát bội Lưu Bị cầu hôn Giang Tả. Hình của Soạn giả Nguyễn Phương.>> Xem hình lớn hơn

Cô Phương Thảo ở Montréal hỏi: nghệ sĩ nào đã tạo dựng ra nghệ thuật hát Hồ Quảng, Nghệ sĩ đó là người Tàu hay người Việt Nam? Hát Hồ quảng được khai sinh trong thời gian nào, trong hoàn cảnh nào và hình thức ca, diễn của Hồ quảng có khác với lối hát cải lương tuồng Tàu không?

Cô Anh Ngọc Nguyen ở San Diégo hỏi : hát hồ quảng có phải là nghệ thuật hát của hai tỉnh Hồ Nam và Quảng Đông bên Tàu không?

Nhạc sĩ Nguyễn Đức ở Toronto yêu cầu Nguyễn Phương giới thiệu thêm nhiều nghệ sĩ hát hồ quảng tài danh khác và kể lại một vài chuyện tuồng nổi danh được hát bằng nghệ thuật cải lương hồ quảng…

Nguyễn Phương xin cám ơn quí thính giả đã chịu khó lắng nghe Nguyễn Phương giới thiệu chương trình cổ nhạc Việt Nam và đã đặt câu hỏi, đã gợi ý nhiều vấn đề liên quan tới nghệ thuật sân khấu việt Nam.

Nguồn gốc nghệ thuật hát Hồ Quảng

Khai sanh ra một ngành nghệ thuật sân khấu không phải là do một hay hai nghệ sĩ tài danh nào tạo dựng ra được và cũng không thể dứt khoát nói đúng ngày nào, tháng nào thì ngành nghệ thuật đó được khai sanh ra đời, mà chúng ta hiểu rằng phải có một quá trình lâu dài, bắt nguồn từ ngành nghệ thuật cùng khuynh hướng với nó.

Thưa quí thính giả, Nguyễn Phương xin phép được giải đáp câu hỏi của cô Phương Thảo ở Montréal trước vì trả lời câu hỏi đó thì Nguyễn Phương cũng giải đáp được phần nào về hai câu hỏi của cô Anh Ngọc Nguyen ở San Diego và anh Nguyễn Đức ở Toronto.

Khai sanh ra một ngành nghệ thuật sân khấu không phải là do một hay hai nghệ sĩ tài danh nào tạo dựng ra được và cũng không thể dứt khoát nói đúng ngày nào, tháng nào thì ngành nghệ thuật đó được khai sanh ra đời, mà chúng ta hiểu rằng phải có một quá trình lâu dài, bắt nguồn từ ngành nghệ thuật cùng khuynh hướng với nó.

Qua một thời gian nhiều năm hoạt động rồi dần dần nó tự điều chỉnh, tự định hình và phải có rất nhiều nghệ sĩ tài ba, đóng góp công lao sáng tạo thì mới có thể khai sanh ra một loại hình nghệ thuật mới, có cái tên được mọi người nghệ sĩ và khán giả công nhận, đó là nghệ thuật hát cải lương hồ quảng.

Chúng ta thử nhớ lại xem, khi điệu hát cải lương Hồ Quảng thịnh hành thì các gánh hát như Thanh Minh Thanh Nga, chuyên hát tuồng xã hội, không có ca hồ quảng. Đoàn hát Dạ Lý Hương cũng hát tuồng xã hội và một số tuồng Tàu, cũng không có ca hồ quảng.

Xem thêm: Different Ways To Spell Loi, Sửa Lỗi Không Vào Được Mạng Share

Các đoàn hát như Kim Chưởng, Kim Chung, Hương Mùa Thu, Kim Thanh – Út Trà Ôn, dù có hát tích truyện Tàu , các đoàn đó cũng không có ca nhạc hồ quảng.

Các đoàn hát như Vĩnh Xuân Ban - Bầu Thắng( sau là đoàn Minh Tơ), đoàn Thanh Bình – Kim Mai, (sau là đoàn Huỳnh Long), hai đoàn hát nầy hát cải lương tuồng Tàu rồi chuyễn sang hát cải lương hồ quảng.

Tôi còn nhớ năm 1948, tôi bắt đầu theo nghề hát thì lúc đó chưa có cải lương hồ quảng mà đã có hát bội pha cải lương. Theo lời kể của cố nghệ sĩ tài danh Thành Tôn thì từ năm 1930 đến năm 1945, Hát Bội mất dần khán giả, Cải lương cũng hát tuồng Tàu như những tuồng của các Ban Hát Bội hát nhưng y trang, tranh cảnh đẹp hơn, lời ca điệu hát dễ nghe dễ hiểu hơn nên khán giả ưa thích hơn hát bội.

Gánh Phước Long Ban của ông Bầu Luông là ông nội của nghệ sĩ Thành Tôn, canh tân hóa hát bội nên để bảng hiệu là Gánh hát bội Kim Thời.

Hát bội pha cải lương

Hát bội pha cải lương thì về mặt âm nhạc, bỏ lối hát Nam hát Khách, bỏ kèn lá, bớt đánh trống chiến, bỏ đàn gáo, cây đờn chủ đạo vẫn là cây đờn kìm, tăng cường thêm đàn tranh, đàn guitare phím lõm, đàn cò. Bài bản cải lương và vọng cổ được xử dụng.

Điệu bộ hát cũng được giản dị hóa, cũng có những động tác ước lệ nhưng hướng dần về lối biểu diễn nội tâm. Cây roi ngựa tượng trưng cho con ngựa cũng không còn dùng đến.